نگارنده ، آرا و عقايد حكماى مشّاء و اشراق و عرفا را در اين مسأله نقل و جهات صحّت و سقم عقايد را بررسى نموده و بعد مذهب مختار خود را بيان مىنمايد . و در آخر بحث ، به نقل مطالب رسالهء « سبيل الرشاد » آقا على مدرس مىپردازد . ان شاء اللّه تعالى اگر توفيق تحرير آنچه در نيت است دست دهد ، نوشتهء حقير شايد مفصل‌ترين اثر در معاد باشد كه به مشرب صدر المتألّهين و اهل عرفان ، تحرير شده است . « وَ اللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ » [ 1 ] . بحث و تحقيق نقل و تزييف نقل طريقه و بيان مشرب محققان از حكما و فلاسفهء مشّائى اسلامى و اعاظم از اساطين حكمت در دورهء اسلامى يعنى اكابر از افاضل تابعان شريعت محمدى - قدّس اللّه أسرارهم و شكر اللّه مساعيهم . بنابر مبناى محققان فلاسفهء مشّاء و ممشاى حكيم فاضل ابو نصر فارابى و شيخ دانا ابن سينا و اتباع آنان از محققان حكماى مشائى و اشراقى در دوران با بركت اسلامى كه اعاظم آنان مانند فارابى و شيخ رئيس و بهمنيار و خواجهء طوسى و مير داماد از مملكت عزيز ما برخاسته‌اند ؛ و بنابر قواعد مقرر در فلسفهء آنان ، با برهان نمىتوان معاد جسمانى را اثبات نمود . و بر طبق مرام آنان ، در نفس ، بعد از مفارقت از بدن ، جهتى صالح از براى تعلق به ابدان نمىماند . بنابر مسلك حكماى اشراقى اسلام - كه رئيس آنان و زنده كنندهء اين حكمت ، شيخ سعيد شهيد شهاب الدين سهروردى است - نيز معاد جسمانى درست قابل تصحيح نيست [ 2 ] .